ADAMASZEK-tkanina jedwabna, wzorzysta, odznaczająca się wielkimi wzorami (ornamenty, kwiaty, zwierzęta, krajobrazy) uzyskiwanymi przez zastosowanie maszyny żakardowej; wzory mają charakterystyczny schodkowy kontur i wielkonitkowy raport; tło jest zwykle tkane w splocie przeciwstawnym do wzoru, najczęściej atłasowe i odpowiednio satynowe; układ nitek we wzorze daje różne odbicie światła, przez co wzór wydaje się jasny lub ciemny; stosuje się na kapy, obrusy, serwety, kołdry itp.

AKSAMIT-tkanina pluszowa o niskiej okrywie włókiennej (poniżej 3 mm), podstawowa tkanina zwykle z bawełny, okrywa włókienna (runo) z bawełny, jedwabiu (wówczas nosi nazwę weluru); rzadko z wełny; może być gładki, wzorzysty i gofrowany. Aksamit stosuje się na odzież, cele dekoracyjne i obicia meblowe.

ALPACA (alpaka, alpaga)-1) tkanina gęsta, błyszcząca, lekka, sztywna, z pojedynczej lub nitkowatej przędzy bawełnianej w osnowie i o dość dużym skręcie wątku z wełny alpaca lub mohairowej, wykonana w splocie płótna; stosowana na fartuchy szkolne, letnie marynarki i podszewki. 2) długa, miękka, brunatna do brunatnoczarnej barwy wełna ze zwierząt, jak: alpaki, wikuny, lamy, dająca miękką, jedwabiście połyskującą przędzę. 3) rodzaj wełny ponownej; alpaca (zwana też ekstraktem) jest włóknem otrzymywanym przez karbonizację tkanin czy dzianin półwełnianych. posiadającym bardzo nierównomierną długość.

BATYST-cienka, lekka, prawie przezroczysta tkanina z pojedynczej przędzy bawełnianej, wełnianej, jedwabnej, lnianej, wiskozowej, o splocie płótna, biała lub w odcieniach pastelowych, nieraz drukowana lub o efektach tkackich; stosowana na bluzki, sukienki, bieliznę osobistą, fartuszki, firanki, chusteczki do nosa.

DZIANINA-płaski wyrób włókienniczy, powstały przez formatowanie i łączenie oczek pojedynczych nitek lub ich zespołów wg określonego splotu dziewiarskiego na maszynach dziewiarskich; wykonywany z włókien naturalnych (poza łykowymi), włókien chemicznych i mieszankowych, stosowany na odzież, bieliznę, pończochy i galanterię oraz do celów opatrunkowych i technicznych. rozróżnia się: d. rządkowe- wytwarzane na maszynach szydełkujących i falujących; oczka w rządku utworzone są z tej samej nitki wskutek czego dzianina łatwo się pruje; posiadają sploty lewoprawy, dwuprawy, dwulewy itp.; d. osnowowe- wytwarzane na maszynach osnowowych; każde z oczek w rządku utworzone jest z innej nitki; występują w splotach: trykotowym, atłasowym, łańcuszkowym itp.

GABARDYNA-tkanina z przędzy czesankowej wełnianej lub bawełnianej, o splocie skośnym czteronitkowym lub wielorządkowym, charakterystyczna dzięki stromym, skośnym prążkom po stronie prawej, jednobarwna.

JERSEY-1)tkanina wełniana lub mieszankowa, czesankowa o splocie płótna, wyglądem przypominająca dzianinę,powstająca w wyniku zastosowania kolejnych po sobie wątków o odmiennym, skręcie, jednobarwna lub melanżowa, elastyczna o miękkim, sprężystym chwycie, stosowana na suknie, kostiumy, płaszcze; 2)dzianina (rządkowa) o splocie lewoprawym lub dwuprawym (j. podwójny), z przędzy wełnianej a także jedwabnej, bawełnianej, syntetycznej, gładka i wzorzysta stosowana na sukienki.

KASZMIR-tkanina sukienkowa z cienkiej wełny czesankowej wykonywana w splocie atłasowym 3-nitkowym; lekka, delikatna, barwiona w sztuce w drobny, nieregularny wzorek dwu- lub trójbarwny.

KREPDESZYNA-cienka i bardzo lekka tkanina jedwabna, o jedwabnej osnowie z greży i wątku z przędzy jedwabnej krepowej; charakterystyczna, gdyż w wątku stosuje się parami nitki o lewym i prawym kierunku skrętu; posiada splot płócienny, stosuje się na eleganckie bluzki i sukienki.

KREPELINA-tkanina o mocno pomarszczonej powierzchni, bawełniana, jedwabna lub wiskozowa, z przędzy krepowej w wątku stosowanym przemiennie po jednej lub dwóch nitkach o przeciwnym kierunku skrętu, o splocie płótna, zwykle drukowana, stosowana na suknie, bluzki i w celach dekoracyjnych.

KRETON-tkanina bawełniana z przędzy pojedynczej, o splocie płótna, bielona, opalana, silnie apretowana i najczęściej drukowana w drobne wzory i motywy kwiatowe; stosowana na suknie, fartuchy, bieliznę osobistą i pościelową oraz cele dekoracyjne.

MADAPOLAM-cienka tkanina bawełniana, wykonana w splocie płóciennym, bielona, apretowana. Posiada charakterystyczny usztywniony chwyt. Stosowana na bieliznę osobistą i pościelową.

MADERA-1) lekka, wierzchnia tkanina odzieżowa, niemnąca, często impregnowana, szybko schnąca. Wykonana w osnowie z jedwabiu wiskozowego i w wątku z bawełny.

MANCHESTER-tkanina ubraniowa bawełniana, posiadająca po prawej stronie charakterystyczne, szerokie prążki okrywy włosowej.

MARENGO-tkanina wełniana o charakterystycznej ciemnoszarej barwie, gęstej, lekko falowanej i strzyżonej okrywie włosowej na prawej stronie; wytwarzana zwykle z czesankowej lub czesankowo- zgrzebnej przędzy splotem skośnym z dodatkową nicią osnowy niekiedy z przędzy zgrzebnej. W wyniku tego po lewej stronie może mieć inny rysunek splotu, np. w paski lub kratkę. Tkanina o szlachetnym wyglądzie, równomierna, o pełnym, wełnistym chwycie, wysokiej trwałości i bardzo dobrej ciepłochronności. Typowa tkanina na męskie płaszcze jesienno-zimowe, o masie powierzchniowej do 680 g/m2.

METKAL-tkanina bawełniana o naturalnej barwie, o splocie płótna, bez specjalnego wykończenia, stosowana na bieliznę szpitalną.

MUŚLIN-tkanina bawełniana z cienkiej czesanej przędzy, cieńszej w osnowie niż w wątku, wykonana splotem płóciennym, jednobarwna lub drukowana, posiadająca charakterystyczną miękkość. M. stosowany jest na bluzki damskie, apaszki itp.

PANAMA-tkanina bawełniana lub lniana (zwana także rogóżką) o charakterystycznym wyraźnym kostkowym rysunku splotu. Przeznaczona jest na koszule, sukienki, ręczniki i cele techniczne.

PERKAL-tkanina bawełniana o splocie płóciennym, przeważnie drukowana w drobne wzorki i motywy kwiatowe, mocno apretowana. Stosowana powszechnie na sukienki i inne wyroby, także do celów dekoracyjnych.

PIKA-tkanina bawełniana, także jedwabna, o wypukłych prążkach wzdłuż osnowy lub innych wzorach wynikających z zastosowania dwóch warstw osnowy: górnej- przeplatającej się z wątkiem splotem płótna, dolnej- ściągającej, podniesionej nad wątek, tworzącej przez naprężenie efekt pikowania, charakterystyczny wzór; stosowana jest na bluzki, sukienki, garsonki.

PLUSZ-tkanina z przędzy bawełnianej, nitkowanej, z dodatkową nicią zwykle z płótna wiskozowego, tworzącą runo na powierzchni prawej strony. Jest to tkanina gęsta, o wysokiej okrywie runowej, z efektem mieniącej się połyskliwości. Lżejsze odmiany służą do celów odzieżowych (kostiumy, żakiety, sukienki, marynarki), cięższe- do celów dekoracyjnych (portiery, kotary, kurtyny, obicia itp.).

POPELINA-1) tkanina bawełniana z cienkiej, równomiernej przędzy czesankowej, nitkowanej w osnowie i pojedynczej w wątku. Wytwarzana w splocie płótna, w którym liczność osnowy jest dwukrotnie wyższa w stosunku do wątku. W procesie wykończania merceryzowana, bielona i barwiona. Gęsta o naturalnym i szlachetnym połysku. Lżejsze wyroby (ok. 115 g/m2)- na płaszcze i kurtki. 2) tkanina wełniana ubraniowa z przędzy czesankowej, wyrabiana w splocie płótna, lekko folowana, drapana i strzyżona, miękka, sprężysta o pełnym, szlachetnym chwycie.

SATYNA-tkanina pierwotnie jedwabna, wytwarzana w splocie atłasowym wątkowym. Na osnowę używa się przędzy jedwabnej, a na wątek burettę lub chappe. Odznacza się charakterystycznym szlachetnie matowym wyglądem powierzchni prawej strony. Masa powierzchniowa wynosi 130 g/m2. Stosowana jest na sukienki, bluzki, bieliznę osobistą damską i różne wyroby galanteryjne. Produkowana powszechnie ze szlachetnej bawełny i w mieszance z włóknami chemicznymi, z przeznaczeniem głównie na sukienki, bluzki itp.

SUKNO-tkanina wełniana z przędzy zgrzebnej, wytwarzana w splocie płótna lub skośnym, intensywnie folowana, drapana i strzyżona, w wyniku czego na powierzchni utworzona zostaje zwarta i sprężysta warstwa włóknista całkowicie zakrywająca rysunek splotu. Wybarwiana zwykle na kolory: granat, brąz lub khaki. Wykańczania moloodpornie. Powszechnie stosowana na uniformy, płaszcze i kurtki mundurowe, ubrania służbowe i powszechnego użytku, płaszcze męskie i damskie oraz jako sukno bilardowe i na pokrycia stołów konferencyjnych, a także na cele techniczne.

SZEWIOT-tkanina wełniana z przędzy czesankowej lub czesankowo-zgrzebnej, wyrabiana w splocie skośnym. Odznacza się swoistą szorstkością, przy wysokiej sprężystości i pełności chwytu. Powszechnie i chętnie stosowana na ubrania, marynarki, kostiumy i płaszcze przejściowe. Nazwa pochodzi od rasy owiec.

SZTRUKS-tkanina bawełniana ze swoistymi, biegnącymi wzdłuż osłony prążkami okrywy runowej. Powstają one w wyniku zastosowania dodatkowych nitek w wątku, odpowiednio po wytkaniu przecinanych. Masa powierzchniowa wynosi ok. 350 g/m2. Stosowany jest do wyrobu spodni damskich i

męskich, bluz i wdzianek, ubrań i płaszczy przejściowych damskich. Tkanina o szerokich prążkach osnowowych nosi nazwę manchesteru.

SZYFON-jedwabna lub bawełniana tkanina, cienka, o splocie płóciennym, z przędzy czesankowej cieńszej w wątku niż w osnowie. Gęsta, lekko sztywna, przeświecająca, przeznaczona na bluzki, rzadziej sukienki, i na galanterię odzieżową damską.

TAFTA-tkanina z jedwabiu naturalnego, obciążonego lub syntetycznego, o splocie płótna, często z dodatkiem nici błyszczącej lub metalowej, dającej efekt mieniącej się lub połyskującej przemiennie powierzchni. Może być o jednobarwnej lub barwnie tkanej powierzchni. Wyróżnia się: t. taye- w paski, t. travers- w poprzeczne prążki, t. quadrille- w drobną krateczkę, t. ecossaia- w kratę, t. flaconne- w drobne wzorki, t. chifon- miękką, gładką. Masa powierzchniowa wynosi 130 g/m2. Stosowana na suknie i bluzki wieczorowe.

TEKSAS (jeans, dżins)-gęsta, trwała i mocna tkanina bawełniana lub mieszankowa, wytwarzana w splocie skośnym z przędzy: na osnowę- białej, a na wątek- barwionej na różne odcienie niebieskiego. Wykańcza się ją usztywniająco, także imitując wyrób wypłowiały lub zużyty. Stosowana pierwotnie na spodnie robocze farmerów amerykańskich i na płachty namiotowe, obecnie popularna, używana do wyrobu odzieży damskiej i męskiej o wszechstronnym przeznaczeniu.

TKANINA-płaski wyrób włókienniczy, otrzymywany na maszynie tkackiej w wyniky przeplatania się pod kątem prostym w określonym splocie dwóch systemów nici: osnowy i wątku. Dzielą się zależnie od: surowca (np. na jedwabne, bawełniane, wełniane), splotu (np. na płótno, atłas, wielowarstwowe, wzorzyste), wykończenia (np. na surowe, wykończone, drapane, strzyżone, gładzone), ogólnego przeznaczenia (np. na bieliźniane, odzieżowe, techniczne), szczegółowego przeznaczenia (np. na sukienkowe, płaszczowe, fartuchowe).

TKANINY CZESANKOWE- wyroby otrzymywane z przędzy czesankowej wysokiej jakości, o mniejszej masie od tkanin zgrzebnych, choć dużym zapełnieniu, zwykle o mniejszej liczbie w wątku niż w osnowie, o różnych splotach; stosowane są na sukienki, ubrania i płaszcze; występują pod różnymi nazwami handlowymi.

TKANINY DRAPANE-wyroby włókiennicze płaskie (tkanina, dzianina) z charakterystyczną okrywą włosową na powierzchni, utworzoną przez wydobycie pojedynczych włókien tworzących okrywę, celem uzyskania wyrobów z włosem, zwiększenia grubości wyrobów i izolacyjności cieplnej. Proces drapania przeprowadza się na draparkach wałkowych z obiciem zgrzebnym lub szyszkowym.

TKANINY GŁADZONE-wyroby włókiennicze płaskie uzyskane przez przepuszczenie przez szereg wałków płaskich o różnej sile nacisku, twardości, temperaturze, rodzaju powierzchni i szybkości obwodowej. Zabiegi te poprawiają chwyt, połysk i gładkość wyrobu.

TKANINY STRZYŻONE-wyroby włókiennicze płaskie wykańczane za pomocą zespołu wirujących noży. Ma to na celu obcięcie i usunięcie wystających nitek wyrobów gładkich lub wyrównanie wysokości okrywy włosowej wyrobów drapanych, pluszów, aksamitów, dywanów itp.

TKANINY SUROWE-tkaniny zdjęte z krosna, sztywne, szorstkie, z zanieczyszczeniami na powierzchni, nie wykazujące jeszcze pożądanych właściwości estetycznych i użytkowych, które uzyskują dopiero przez procesy wykańczalnicze.

TKANINY WYKOŃCZONE-wyroby włókiennicze poddane obróbce wykańczalniczej mechanicznej lub chemicznej w celu polepszenia, nadania lub uwypuklenia właściwości użytkowych, wynikających z surowca, wyglądu i struktury przędzy oraz budowy wyrobów.

TKANINY ZGRZEBNE-wyroby włókiennicze płaskie z przędzy zgrzebnej, czyli z krótkich włókien czystej wełny lub jej mieszanek, odznaczające się swoistym, ciepłym chwytem. Zależnie od przeznaczenia są zróżnicowane pod względem grubości i masy powierzchniowej. Stosowane na okrycia i ubiory oraz cele techniczne.

TROPIK-tkanina wełniana z przędzy czesankowej, o dużym skręcie, wytwarzana w splocie płótna, lekka (masa powierzchniowa 190 g/m2), cienka, przewiewna, o znacznej odporności na mięcie. Stosowana jest na letnie ubrania i kostiumy.

TWEED-tkanina wełniana ubraniowa z grubej, zgrzebnej przędzy, barwnie tkana w splocie skośnym, zwykle w różnych odcieniach brązu i szarości. Gruba, zwarta, mięsista, trwała w użytkowaniu. Masa powierzchniowa wynosi do 500 g/m2. Nazwa pochodzi od nazwy rzeki w górach północnej Szkocji. Stosowana na marynarki, całe ubrania, kostiumy, spodnie, wdzianka.

WELWET-tkanina bawełniana, pluszowa, o dwóch wątkach, z których jeden daje z osnową splot płócienny lub skośny, drugi tworzy okrywę włókienną (runo); może być gładka, prążkowa i wzorzysta, jednobarwna lub drukowana; stosowana na dziecięce sukienki i ubranka.

ZEFIR-tkanina z przędzy pojedynczej bawełnianej, także z włókien chemicznych, o splocie płóciennym, gładka lub w podłużne paski. Masa powierzchniowa wynosi 100 g/m2. Stosowana jest na koszule męskie, bluzki damskie i bieliznę osobistą.

ŻORŻETA-tkanina o splocie płóciennym, z silnie skręconej przędzy krepowej z jedwabiu naturalnego, sztucznego lub z włókien syntetycznych ciągłych. Mało przezroczysta, o matowej powierzchni i pełnym, ziarnistym chwycie. Masa powierzchniowa wynosi 50-85 g/m2. Przeznaczona jest na sukienki, bluzki i wyroby galanteryjne.
 

Źródło: "Słownik pojęć towaroznawczych"
 
 

                                    POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ